παρέχεται από
ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ
ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ
ΕΥΕΛΙΚΤΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΤΟΥ ΚΙΟΤO
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΙΒΑΔΑΣ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ
ΦΘΟΡΙΟΥΧA ΑΕΡΙA ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ
ΜΗΤΡΩΟ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ
ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ » ΦΘΟΡΙΟΥΧA ΑΕΡΙA ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ » ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΑ ΦΘΟΡΙΟΥΧΑ ΑΕΡΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΦΘΟΡΙΟΥΧΑ ΑΕΡΙΑ
 
Ιστορικό

Μέχρι και το τέλος του 2014 η πολιτική της Ε.Ε. για τα Φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου απέβλεπε στον έλεγχο και περιορισμό των εκπομπών των αερίων αυτών, στα πλαίσια των στόχων της Σύμβασης-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Αλλαγές (UNFCCC) και του Πρωτοκόλλου του Κυότο.

Βασικά μέτρα της πολιτικής αυτής ήταν η έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση βλαβών και η τακτική συντήρηση του εξοπλισμού που λειτουργεί με φθοριούχα αέρια (κυρίως στους τομείς ψύξης, κλιματισμού, πυρόσβεσης), η πιστοποίηση των τεχνικών που ασχολούνται με φθοριούχα, η κατάλληλη σήμανση των προϊόντων και εξοπλισμού που περιέχουν φθοριούχα, καθώς και η τήρηση των κανόνων για τις διαδικασίες ανάκτησης, μεταφοράς και ανακύκλωσης των αερίων.

Τα μέτρα αυτά προβλέπονταν στον Κανονισμό (ΕΚ) 842/2006 “για ορισμένα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου”, καθώς και την οδηγία 2006/40 για τις εκπομπές από κλιματιστικά συστήματα αυτοκινήτων. Ο Κανονισμός 842/2006 συμπληρώθηκε από 10 ακόμη Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι οποίοι ρυθμίζουν ειδικότερα θέματα διαχείρισης των φθοριούχων αερίων όπως η εκπαίδευση και πιστοποίηση του τεχνικού προσωπικού ( Κανονισμοί 303, 304, 305, 306, 307 και 308 του 2008), ο έλεγχος των διαρροών (Καν 1516 και 1497 του 2008), η σήμανση προϊόντων και εξοπλισμού (Καν 1494/2008) και η αναφορά στοιχείων χρήσης φθοριούχων αερίων (Καν 1493/2008).

Την 1η Ιανουαρίου 2015 τέθηκε σε ισχύ ο νέος Κανονισμός 517/2014 του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα Φθοριούχα αέρια του Θερμοκηπίου, ο οποίος και αντικαθιστά τον Κανονισμό 842/2006.

Με τον νέο Κανονισμό η Ευρωπαϊκή ‘Ενωση, εκτιμώντας πως ο υφιστάμενος Κανονισμός δεν είχε τη δυναμική επίτευξης των στόχων του Ευρωπαϊκού Χάρτη Πορείας προς μια οικονομία χαμηλού άνθρακα μέχρι το 2050 για την αντιμετώπιση της Κλιματικής Αλλαγής (ειδικότερα της μείωσης κατά 70-78% των επιπέδων των εκπομπών του τομέα “Άλλες εκπομπές εκτός CO2” στον οποίο εντάσσονται τα φθοριούχα αέρια), εγκαινιάζει μια πιο φιλόδοξη και επιθετική πολιτική με στόχο τον δραστικό περιορισμό των εκπομπών των φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου.
 
Η νέα πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τα  φθοριούχα αέρια του Θερμοκηπίου.
 
Στο νέο Κανονισμό για τα Φθοριούχα αέρια διατηρείται και ενισχύεται σημαντικά ο άξονας πολιτικής για τον περιορισμό των εκπομπών, εισάγεται όμως παράλληλα και ένας δεύτερος σημαντικός άξονας που αφορά στον έλεγχο και περιορισμό της χρήσης των αερίων με μέτρα όπως :
  • Σταδιακή μείωση της παραγωγής και κατανάλωσης των φθοριούχων μέχρι το 2030.
  • Κλιμακούμενες απαγορεύσεις σε συγκεκριμένες χρήσεις με έναρξη από την 1/1/2015.
  • Κλιμακούμενες απαγορεύσεις στην τοποθέτηση στην αγορά νέων προϊόντων που χρησιμοποιούν φθοριούχα, με έναρξη από την 1/1/2015.
Πιο αναλυτικά, οι προβλέψεις του νέου Κανονισμού είναι οι εξής:  

Κατ’αρχήν ορίζεται σαφώς και εξ’αρχής ότι “Απαγορεύεται η εσκεμμένη έκλυση στην ατμόσφαιρα φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου εφ’όσον δεν είναι τεχνικά αναγκαία για την προβλεπόμενη χρήση” (άρθρο 3). Παράλληλα, και στα πλαίσια της φιλοσοφίας του UNFCCC, οι ποσότητες των φθοριούχων αερίων εκφράζονται σε τόνους ισοδύναμου CO2 (CO2 equivalent), επαναϋπολογίζεται το “δυναμικό θέρμανσης του πλανήτη” (GWP) των φθοριούχων αερίων ενώ εισάγονται και όρια για τον προσδιορισμό των “υψηλού GWP” αερίων για την κατά προτεραιότητα αντιμετώπισή τους. Επίσης ως φθοριούχα αέρια λογίζονται πλέον και τα μείγματα αερίων που περιέχουν οποιοδήποτε φθοριούχο.

Τα αέρια που ελέγχονται από τον Κανονισμό ανήκουν σε τρείς μεγάλες ομάδες: Υδροφθοράνθρακες (HFCs), Υπερφθοράνθρακες (PFCs) και εξαφθοριούχο θείο (SF6). Τα ελεγχόμενα αέρια απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι του Κανονισμού, ενώ έχει προστεθεί και δεύτερο Παράρτημα με “άλλα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου” για τα οποία όμως υπάρχει μόνο η υποχρέωση υποβολής εκθέσεων (παραγωγή, χρήση κλπ).

Σε επίπεδο χρήσεων και εξοπλισμού που χρησιμοποιεί φθοριούχα οι βασικές κατηγορίες που επηρεάζονται είναι οι εξής:
  • Εξοπλισμός Ψύξης (συγκεκριμένες οικιακές, εμπορικές και βιομηχανικές χρήσεις)
  • Μονάδες ψύξης σε φορτηγά ψυγεία και ρυμουλκούμενα
  • Συστήματα Κλιματισμού (κινητά και split)
  • Σταθερός εξοπλισμός αντλιών θερμότητας
  • Σταθερός πυροσβεστικός εξοπλισμός
  • Αφρώδη μονωτικά και άλλα υλικά
  • Ηλεκτρικός εξοπλισμός μεταγωγής
  • Οργανικοί κύκλοι Rankine
  • Αερολύματα (spray)

Τα συγκεκριμένα μέτρα που προβλέπονται είναι σε πολύ αδρές γραμμές τα εξής :

Πρόληψη εκπομπών: Ενισχύονται τα μέτρα του Κανονισμού 842/2006 για την άμεση επισκευή διαρροών και την τακτική συντήρηση εξοπλισμού και επεκτείνονται  σε νέες κατηγορίες εξοπλισμού όπως οι μονάδες ψύξης σε φορτηγά ψυγεία και ρυμουλκούμενα και ο ηλεκτρικός εξοπλισμός μεταγωγής. Ενισχύονται οι προβλέψεις για την εγκατάσταση αυτόματων συστημάτων εντοπισμού διαρροών. Βασική απαίτηση για όλες τις παραπάνω τεχνικές εργασίες είναι η εκτέλεσή τους από πιστοποιημένο προσωπικό. Προβλέπεται επίσης η υποχρεωτική τήρηση αναλυτικών αρχείων συντήρησης από τους χειριστές (ιδιοκτήτες) των εγκαταστάσεων.

Πιστοποίηση τεχνικών: Ενισχύεται και επεκτείνεται το σύστημα πιστοποίησης τεχνικού προσωπικού και εταιρειών έτσι ώστε να καλύπτει τις διαδικασίες εγκατάστασης, συντήρησης, επισκευής και παροπλισμού του εξοπλισμού και των νέων κατηγοριών (π.χ φορτηγά ψυγεία και ρυμουλκούμενα). Σημαντική επίσης νέα πρόβλεψη είναι η υποχρέωση των χωρών-μελών να εξασφαλίσουν και προγράμματα κατάρτισης για το προσωπικό των τεχνικών κατηγοριών που πρόκειται να πιστοποιηθεί καθώς και συστήματα διαρκούς πληροφόρησης για τις εξελίξεις στις νέες τεχνολογίες που αντικαθιστούν τη χρήση των φθοριούχων αερίων και τον ασφαλή χειρισμό των τεχνολογιών αυτών.

Σήμανση προϊόντων: Ενισχύονται και επεκτείνονται οι απαιτήσεις σήμανσης των προϊόντων που περιέχουν φθοριούχα έτσι ώστε να καλύπτονται όλες οι νέες κατηγορίες προϊόντων (π.χ αφρώδη μονωτικά) και να γίνει περισσότερο αναλυτική η παρεχόμενη πληροφορία.

Ελεγχος χρήσεων / απαγορεύσεις: Εισάγεται κατ’αρχήν η άμεση απαγόρευση της χρήσης εξαφθοριούχου θείου (GWP = 22.800) σε εφαρμογές χύτευσης μαγνησίου και πλήρωσης ελαστικών.

Το πιο σημαντικό όμως νέο μέτρο είναι η από 1/1/2020 απαγόρευση συντήρησης υφιστάμενου ψυκτικού εξοπλισμού που περιέχει ή λειτουργεί με φθοριούχα αέρια υψηλού GWP (>2.500) και φορτίο μεγαλύτερο των 40 τόνων CO2 eq.  Ενδεικτικά αναφέρονται τα ψυκτικά αέρια ή  μείγματα όπως τα R143a, R507, R404A, R422A με GWP από 2700 έως 4470.

Κατ’εξαίρεση και μέχρι το 2030, τα μηχανήματα αυτά θα μπορούν να συντηρούνται με τα ανωτέρω φθοριούχα εφ’όσον αυτά προέρχονται από ανακύκλωση ή ποιοτική αποκατάσταση. Εξαιρούνται επίσης οι στρατιωτικές χρήσεις καθώς και οι εγκαταστάσεις κατάψυξης προϊόντων σε θερμοκρασίες κάτω των -500 C.

Απαγορεύσεις στην κυκλοφορία νέων προϊόντων: Μια εξίσου σημαντική δέσμη απαγορεύσεων είναι αυτή που αφορά στην τοποθέτηση στην αγορά νέων προϊόντων των οποίων η λειτουργία βασίζεται σε φθοριούχα αέρια. Οι απαγορεύσεις, που αρχίζουν από την 1/1/2015, βασίζονται στο GWP του περιεχόμενου φθοριούχου αερίου και περιγράφονται αναλυτικά στο Παράρτημα ΙΙΙ του Κανονισμού. Συνοπτικά αφορούν :
  • Οικιακά ψυγεία και καταψύκτες με GWP>150 (Εναρξη 1/1/2015)
  • Ψύκτες και καταψύκτες εμπορικής χρήσης με GWP>2.500 (Εναρξη 1/1/2020)
  • Ψύκτες και καταψύκτες εμπορικής χρήσης με GWP>150 (Εναρξη 1/1/2022)
  • Σταθερό ψυκτικό εξοπλισμό με GWP>2.500 (Εναρξη 1/1/2020)
  • Μεγάλα ψυκτικά συγκροτήματα εμπορικής χρήσης με GWP>150 (Εναρξη 1/1/2022)
  • Κινητό εξοπλισμό κλιματισμού με GWP>150 (Εναρξη 1/1/2020)
  • Διαιρούμενα κλιματιστικά χαμηλού φορτίου (οικιακά) με GWP>750 (Εναρξη 1/1/2015)
  • Αφρώδη μονωτικά (XPS) με GWP>150 (Εναρξη 1/1/2020)
  • Λοιπά αφρώδη με GWP>150 (Εναρξη 1/1/2023)
  • Τεχνικά αερολύματα με GWP>150 (Εναρξη 1/1/2018)  
Και εδώ υπάρχουν εξαιρέσεις που αφορούν στρατιωτικό εξοπλισμό, εξοπλισμό που τηρεί τις απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού βάσει της οδηγίας 2009/125/ΕΚ, σταθερό ψυκτικό εξοπλισμό για την κατάψυξη προϊόντων σε θερμοκρασίες κάτω των -500 C και αερολύματα για ιατρικές εφαρμογές.

Μείωση φθοριούχων που διατίθενται στην αγορά μέσω της εισαγωγής συστήματος ποσοστώσεων: Από 1/1/2015 εισάγονται ποσοστώσεις στις χύδην ποσότητες των φθοριούχων αερίων που παράγονται ή εισάγονται στην Ε.Ε. Οι ποσοστώσεις θα βαίνουν μειούμενες (phase-down) έως το 2030 έτος κατά το οποίο προβλέπεται να φθάσουν το 21% της σημερινής κατανάλωσης (σαν γραμμή βάσης λογίζεται ο μέσος όρος των ποσοτήτων της περιόδου 2009-2012).

Η συνολική ποσόστωση κάθε έτους θα επιμερίζεται στους παραγωγούς και εισαγωγείς με ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μέσω ηλεκτρονικού συστήματος αδειοδότησης και σχετικού μητρώου επιχειρήσεων. Οι παραγωγοί και εισαγωγείς θα λαμβάνουν την ποσόστωση και την σχετική άδεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ υποχρεούνται να υποβάλλον απολογιστικές εκθέσεις κάθε χρόνο. Για να μην αλλοιωθεί η ετήσια ποσόστωση, οι ποσότητες φθοριούχων που περιέχονται σε συστήματα ψύξης και κλιματισμού θα συνυπολογίζονται στο σύστημα ποσοστώσεων.

Από το σύστημα ποσοστώσεων εξαιρούνται οι μικροί παραγωγοί και εισαγωγείς (ετήσιες ποσότητες μικρότερες από 100  τόνους CO2 eq.), ποσότητες που εισάγονται στην Ενωση για καταστροφή, πρώτες ύλες και επανεξαγωγή, οι στρατιωτικές εφαρμογές, καθώς και μερικές ιατρικές εφαρμογές.  

Υποβολή εκθέσεων – συλλογή στοιχείων σε ετήσια βάση: Σημαντικές είναι επίσης οι υποχρεώσεις για τήρηση αρχείων και υποβολή εκθέσεων από τους εμπλεκόμενους στα διάφορα στάδια χρήσης και διακίνησης των φθοριούχων:
  • Οι επιχειρήσεις οι οποίες παράγουν, εισάγουν ή εξάγουν φθοριούχα υποβάλλουν ετήσιες εκθέσεις στην Ε. Επιτροπή.
  • Ετήσιες εκθέσεις υποβάλλουν επίσης οι επιχειρήσεις οι οποίες καταστρέφουν ή χρησιμοποιούν φθοριούχα ως πρώτη ύλη καθώς και αυτές οι οποίες διαθέτουν στην αγορά προϊόντα τα οποία λειτουργούν με φθοριούχα.
  • Οι χειριστές εξοπλισμού ψύξης, κλιματισμού κλπ. που λειτουργεί με φθοριούχα, υποχρεούνται να διατηρούν λεπτομερή αρχεία των χαρακτηριστικών του εξοπλισμού και του ιστορικού των επισκευών και τακτικών συντηρήσεων. Τα στοιχεία αυτά μπορούν να τίθενται στη διάθεση των αρμόδιων αρχών.
  • Την ευθύνη διατήρησης αρχείων για τις πωλήσεις τους έχουν και οι επιχειρήσεις που διαθέτουν στους τεχνικούς ή εταιρείες συντήρησης φθοριούχα αέρια. Τα στοιχεία αυτά μπορούν επίσης να τίθενται στη διάθεση των αρμόδιων αρχών.

| | | | | |